Mẽ àhpumunh Karõcem anos de registros Apinajé

Resumo

Kagàja na Apinajé kukrêx na mẽ kãm hapê nẽ ho mex nẽ hipêx. Nẽ FGV CPDOC mẽ Panhĩ Apinajé nhõxwỳnh mẽ na mẽ hipêx. Ja na Fundação Getulio Vargas kot amnhĩ nhĩpêxja kôt amnhĩ jarẽnh xà kôt amnhĩ nhĩpêx. Nẽ amaxpẽr htũm kôt amaxpẽrja jamãr mex nẽ. Nẽ ahpỹnhã mẽ amaxpẽr nẽ amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêxja nẽ mẽ àhpumunh ho pikuprõnh nẽ hipêx ho mõrja ãm mex kumrẽx. Mẽ àhpumunh hã kagàja na ãm kagà pumunhxwỳnh kot kagà jahkrexà ho amnhĩptàr xwỳnh pix kôt kagà nhĩpêx kaxyw kêt. Nom mẽ amaxpẽr mẽ amnhĩ nhĩpêx kôt kagàja axpẽntã pijaàm kôt hipêx. Mẽ axpẽnma nẽ mẽ tipxi nẽ kagàja hã hapê. Nẽ Panhĩ Apinajé kot amnhĩ xàhpumunh xà kôt amnhĩ nhĩpêx nẽ mẽ amnhĩ xyrpê ujarẽnh jamãr mex nẽ. CPDOC kamã Apinajé kukrêxja na kagà jahkrexà ho amnhĩptàr xwỳnh kot panhĩjê kukjêr kôt tanhmã mẽ hã amnhĩ nhĩpêx toja ho krax. Nẽ prĩhã mẽ àhpumunhja amnhĩ nhĩpêx kôt hã kagàja. Nẽ mẽ amnhĩ nhĩpêx nẽ amaxpẽr nẽ mẽ àhpumunh xà kôt amnhĩ nhĩpêx nẽ ahpỹnhã panhĩjê mẽ amnhĩ nhĩpêx nẽ mẽ pijaàm pê mẽ amnhĩ nhĩpêx xyrpê axpẽn ma. Kagàja kamã na mẽ àhpumunh xohtôô nẽ ho pikuprõnh. Mẽ ujarẽnhja jamaxpẽr kôt kot tanhmã kôt hipêx to kaxyw. Ja kôt mẽ pamã panhĩjê jamaxpẽr htũm kôt panhĩjê nhõxwỳnh kôt omu. Mẽ àpênh hã kagàja na mẽ àhpumunh hã kagà kaxyw. Ra ja kôt axtem amaxpẽr. FGVja mẽ àhpumunhja kôt mẽ ujarẽnh xyrpê mẽ amnhĩ nhĩpêxja kôt axtem amaxpẽr. Mẽ amnhĩ nhĩpêxja kôt. Mẽ kapẽr nẽ mẽ karõ kwrỳnh nẽ mẽ àhpumunh nẽ mẽ amaxpẽr htũm hã kagà. Nẽ mẽ kapẽr kôt mẽ àhpumunh ho pikuprõnhja nẽ mẽ õkre karõ nẽ axwỳj mẽ àhpumunh hã kagà. Ja kôt nhũm panhĩjê xàhpumunh nẽ ujarẽnh ho rax. Nẽ mẽ paxujarẽnh nẽ mẽ pahte amnhĩ nhĩpêxja. Brasil kamã. Panhĩjê xàhpumunhja kôt omunh kaxyw. Na Unesco mẽ àhpumunh ho pikuprõnhja kôt mex kumrẽx kôt harẽ. Hãmri nẽ Apinajé xàhpumunh kwỳ. Registro Regional do Programa Memória do Mundo para a América Latina nẽ axwỳj mãanẽn Caribe kamã hixi xi. FGV mã amnhĩ nhĩpêxja mex kumrẽx. Nẽ axwỳj panhĩ Apinajé mã. Nẽ ja kôt nhũm pyka piitã kôt mẽ àhpumunh karõja pumu. Nẽ kot panhĩjê xàhpumunh karõ jamãr ho pa nẽ axwỳj Brasil mã nẽ pyka piitã kôt mẽ kãm panhĩjê xàhpumunh jamãr mex ho paja ho amnhĩ rĩt kôt harẽ. Kagàja na kot prĩhã kagà kamã mẽ àhpumunh karõ nhĩpêx ho mõr kôt harẽnh. Ja mỳrapê panhĩ kapẽrja mex kôt harẽ nẽ axwỳj mẽ kot amnhĩ nhĩpêx. Nẽ mẽ àhpumunh hã kagà nhĩpêx ja kôt hã kĩnh nhũm ãm mex kumrẽx. Nẽ amnhĩ nhĩpêxja kôt mẽ ujahkrexà ho amnhĩptàr xwỳnh nhĩrôpê mẽ àhpumunhja amnhĩto amnhĩrĩt. Nẽ mẽ àhpumunh hã kagà pix kêt. Kagàja na hte mẽ pamã amaxpẽr ho amnhĩrĩt nẽ amaxpẽr xyrpê awjarẽ. Nẽ mẽ àhpumunhja kôt nhũm mẽ àhpumunhja nẽ mẽ àpumunh htũm ho hihtỳx nẽ mẽ panhĩjê mã amnhĩ nhĩpêx ho hihtỳx kê tãm mẽ hihtỳx nẽ pa. Nẽ mẽ piitã kot Apinajé kukrêx nẽ àhpumunh pumunh kaxyw nhũm FGV kêp kagà jahkrexà ho amnhĩptàr xwỳnh hã panhĩjê xàhpumunh nẽ amnhĩ nhĩpêx jamãr ho pa kaxyw. Amnhĩ nhĩpêxja hã amaxpẽr kôt amnhĩ nhĩpêx nẽ mẽ pahte axpẽnma nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx ho hihtỳx kaxyw. Nẽ panhĩjê xàhpumunh kôt omunnh kaxyw nẽ àhpumunh mẽ axpẽn kôt amaxpẽr xyrpê kapẽr. Kê mẽ àkukjêr xwỳnh nẽ kagà pumunh xwỳnh nẽ mẽ àpênh rũnh ho amnhĩptàr nẽ mẽ piitã mẽ amaxpẽr mex nẽ panhĩ xàhpumunh jamaxpẽr htũm kôt akukja. Nẽ àhpumunh ja kôt amnhĩ kukamã tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ amaxpẽr kaxyw. Nẽ hã amaxpẽr kôt amnhĩ nhĩpêx nẽ mẽ àhpumunhja jamãr mex nẽ. Nẽ panhĩ xàhpumunhja mex. Nẽ axpẽnxôri axpẽn kanrẽhã mẽ àhpumunhja jarẽnh ho pa.

Ficha do documento

Tipo

Livro

Ano

2026

Instituição

Fundação Getulio Vargas

Fonte

Repositório da FGV

Idioma

Português

Acesso

Acesso aberto

Identificador

oai:repositorio.fgv.br:10438/39045

Temas

Desenvolvimento Regional

Palavras-chave

ApinajéApinayéIndígenaCiências sociaisHistóriaApinayé (Povo indígena) - HistóriaApinayé (Povo indígena) – Vida e costumes sociaisEtnologia